Renil Oliva's Bulliten

Beware of “Cyber-Garci”

2009-07-21T02:55:00.000-07:00

Kabataan Party-list

Kabataan Party-list Rep. Mong Palatino today warned of a potential ‘cyber-Garci’ as the Commission on Elections (Comelec) finally inked the deal for poll automation in 2010 with partners Smartmatic-TIM.

Palatino said that until Comelec ‘makes public all terms involving the Smartmatic-TIM deal and unless it practices full transparency with regard to the processes, system and implementing rules and guidelines of automation, it will not be able to waylay the public’s apprehension with poll automation.’

“After all the brouhaha and apparent mismanagement, Comelec now owes it to the public to at least have the competency to assume full accountability and demonstrate clearly the workings and implementation of this automation from here on. We cannot just have the Comelec as a third party observer, a facilitator, with Smartmatic-TIM clearly holding the reins,” Palatino said.

“The Comelec should have complete control of the system, not 10 percent, 20 percent, not even 99.9 percent. It should have 100 percent control and knowledge of the machines, from the general operations to the nitty-gritty of the whole system,” he said.

Palatino said that the Comelec should ensure that all steps for automation should be consistent with the Omnibus Election Code, should be compatible with geographical requirements and that safeguards be immediately enacted.

He cited four safeguards: public counting, secret balloting, availability of verifiable documents, and open to electoral protest.

“These demands would not in any way hinder the holding of 2010 elections but on the contrary only aim to ensure a clean and controversy-free polls. The Comelec has ample time to do this, is obliged to comply with these. Otherwise, we call on the youth and the public to be vigilant and beware of a ‘cyber-Garci’ in 2010,” he added.

Palatino said that Comelec should also immediately come up with concrete implementing rules and regulations (IRR) for the automated system.

Massive voters’ education needed

Palatino also said that the Comelec should immediately embark on a massive voters’ education with regard to poll automation.

“Or else automation may only result in massive disenfranchisement because the public is not fully aware of how this computerization of polls will work. From what we have surmised from previous demonstrations, the system to be used is intricate. The slightest crumpling or the merest marking may render a ballot invalid. Maraming kailangang ituro at ipaalam sa mga botante. May kaukulang programa at plano na ba ang Comelec para rito?” Palatino said. ###

Youth representative to boycott first SONA

2009-07-21T02:43:00.000-07:00

Kabataan Party-list

Hits state abandonment on education, unemployment, blatant corruption

Kabataan Party-list Representative Raymond “Mong” Palatino announced today that he will join other progressive party-list solons in boycotting Gloria Arroyo’s ninth State of the Nation Address on July 27, saying that Arroyo will only deliver a speech “glittered with grandiose rhetoric and numerous promises.”

“We expect that PGMA will boast of her administration’s legacy in her last SONA. However, we do not need the President to tell us that wha her administration has given us is a legacy of abandonment. With the dwindling state subsidy on education and growing figures of unemployment, Arroyo’s eight long years in power have given the youth nothing but a bleak future,” Palatino said.

Palatino, who will have the chance to hear Arroyo’s SONA for the first time as a solon, said, “Through Arroyo’s policies of deregulation and privatization, state colleges and universities have incessantlyimplemented tuition hikes, denying deserving and poor youth their right to education. The huge drop-out rate and number of out-of-school youth indicate the President’s inability to institute badly-needed reforms on the education sector.”

Moreover, Palatino hit the government’s “skewed education framework,”which focuses on peddling its graduates abroad and priotizing marketable courses that adhere to the demands of foreign corporations.

“Indeed, this President has created jobs. However, these are jobs that have no security, jobs that give insufficient pay, and jobs that will send Filipinos away from their families. It is important to note thatthe youth comprise 80 percent of the huge army of unemployed workers in this country. Therefore, it is only fitting that the President is made to answer all these inutilities and inaction,” Palatino said.

The young solon also criticized Arroyo’s involvement in various corruption and bribery scandals, “These have done nothing but display the Arroyo administration’s lack of moral ascendancy in imposing sanctions to corrupt wrongdoers. The Arroyo administration has survived this long precisely for its dependence on treachery and syndicate-like tactics. This government is clearly being run by an administration of bribes, betrayal and blatant corruption,” Palatino said.

Palatino also announced that he will join the series of protests scheduled before SONA. On July 24, youth and student groups will walk out of classes and assemble at Liwasang Bonifacio, 4 pm, for an anti-Chacha program and at Liwasang Bonifacio, 6 pm, for a pre-SONA concert.

“We do not expect the President to report the real state of the nation on July 27. Thus, the youth will join other sectors of society in condemning this regime outside the halls of Batasan, Palatino added.

Kabataan, tayo ang pagbabago

2009-07-21T02:40:00.000-07:00

Kabataan Party-list

Five years in the making for the country’s sole youth sectoral party-list, but better late than never and victory is still sweet for all Filipino youth.

Kabataan Party-list, the largest youth party in the country, represented the youth sector in the 2007 elections. It was the second time for our organization to run in the party-list elections. In 2004, we ran under our previous name, Anak ng Bayan, and were among the top choices for party-list based on pre-election surveys. Anak ng Bayan, however, fell prey to massive cheating. A significant number of our votes were anomalously counted in favor of another party-list group, thus our change of name in the 2007 party-list elections.

Despite not winning, we went on with our advocacies and continued to carry on with our principles and general program of action with the help of our founding organizations, such as the National Union of Students of the Philippines, College Editors Guild of the Philippines, League of Filipino Students and Anakbayan and other supporters nationwide and abroad.

Now, five years after our first electoral bid, Kabataan Party-list has finally secured a seat in the House of Representatives per SC GR No. 179271, promulgated April 29, 2009.

Now, we are happy to convey the message to all Filipino youth that the SC Resolution, in effect, has once again marked the youth’s rightful place in history by granting the first ever youth sectoral representation in the House of Representatives.

This is truly a historical event and we share this resounding victory to all Filipino youth who voted for and supported Kabataan Party-list. We are overwhelmed but more than ready to take on the task and challenge of being the sole voice of the youth in Congress.

We are youth from different walks of life. We have long-ago advocated for the youth to devote its intellect, energy and courage to building a better society devoid of corruption, inequality and social injustice. We are youth that foster active participation in nation-building, good governance and change.

In this junction in history in light of our recent victory, we, the youth, are change. Kabataan, tayo ang pagbabago.

We will uphold, promote and defend the interests of the youth to be able to harness our potential as a vital, albeit marginalized, sector in society.

The Filipino youth have always played a pivotal role in ushering in significant changes in history. We have always been at the forefront of uprisings and revolutions every time the social, political and economic conditions in society became too intolerable for Filipinos to endure.

It was young men and women who prevailed in the leadership and membership of the revolutionary army and other patriotic forces against Spanish colonialism, against US colonization, against Japanese fascism and against the puppet regimes in the Philippines.

It was also the Filipino youth who were the biggest marchers and rallyists during the historical First Quarter Storm of 1970, the people power uprising that toppled the Marcos dictatorship in 1986 and once again in the similar uprising that ousted the Estrada regime in 2001.

We are more than willing to take up the cudgels our forebears left us. Right now, a rotten system of governance and a severe global economic crisis confront us but we rise to the challenge of our times.

In the past eight years of the Arroyo administration, the youth has also always been amongst the most vigilant and vocal against issues of electoral fraud, corruption and plunder, human rights violations, tyranny and social injustice causing poverty, hunger and indecent living conditions to the people.

While we recognize that one year is too short a time in the House of Representatives, we pledge to work tenfold to efficiently and effectively bring our new brand of politics to Philippine government. To be able to fully realize this, we appeal to all Filipino youth to work hand-in-hand with us. We reiterate the need for active youth participation in nation-building and continue to rely on the strength and unity of the youth movement to reinforce our sole youth voice in Congress.

We will immediately register our opposition against charter change and join moves by other progressive party-lists to disqualify human rights violator Ret. Gen. Jovito Palparan from assuming party-list representation.

We are also now consulting with youth from different sectors to aid in our plans to immediately submit for legislation bills concerning youth empowerment in governance, employment for the 900,000 new graduates, and tuition fee hike moratorium, among others.

Finally, we look forward to bigger things that lie ahead in the future. It is the Arroyo administration’s last year in office and the youth are anticipating and working for significant changes come 2010. As early as now, we pledge to work for a transparent and clean 2010 elections that will realize the youth’s clamor for good governance and change. We are set to embark on a nationwide youth voters’ registration and education campaign in the aim to collectively mobilize the broadest number of young Filipinos to register, vote, and guard the 2010 ballot.

Change is bound to happen if and when the youth strives for it.

Kabataan, maraming salamat!

Kabataan, tayo ang pagbabago.

Regulating rents

2009-03-09T06:52:00.000-07:00

Renil Bandiez Oliva
Kabataan Party-list
Regional Coordinator

With the recent decision of universities to raise the tuition fee on the next school year, drastic moves should be made to help students cushion the impact. Recently, the student and youth sector in Cebu asked congressmen for a 10 percent discount in rental of boarding houses, bed spaces, dormitories and lodging houses. A public hearing of the proposed Rent Control Act of 2009 was held the other week at the Provincial Capitol, attended by different stakeholders.

A discount in the rent of dwelling units would greatly help students and their parents, especially with the looming tuition hike for the next school year.

At present, the minimum rate for boarding houses ranges from P1, 200 to P1,500 which if increased, would definitely put additional burden to the students, as well as their families.

The public hearing for House Bill 5849 and House Bill 5703 that was conducted by the House Committee on Housing and Urban Development was meant to educate the public on the provisions of the said law. It was headed by committee chairman Rodolfo Valencia.

HB 5073 or the act regulating the rental of certain residential units, covers all house units, apartments and other dwelling places including boarding houses, dormitories, rooms and bed spaces offered for rent. It focuses on regulating rental rates in urban centers.

Provisions of the bill was based on the 2000 study on private rental housing, which showed that in that year, there were about 1.3 million families renting in urban areas while only 280,000 live in rural areas.

While practically similar in purpose to HB 5073, HB 5489 provides that rent in urban cities should not exceed P15,000 while rent in rural areas should not exceed P8,000 for a period of two years after the proposal becomes a law.

This will be not a only a breather for college students like us who are renting, but this will also help families who don't have the ability to have their own houses and for individuals renting apartments and rooms in rural areas because of the proximity of their work places.

Tuition Fee Moratorium Makiangayon

2009-03-02T08:35:00.000-08:00

March 2, 2009

Renil Bandiez Oliva
Kabataan Party-list
Regional Coordinator

Usa ka maayong lakang ni Congressman Teddy Casino sa BAYAN Muna Partylist ang pagpalabang sa House Bill 2440 kon “AN ACT ENFORCING A 3 YEAR MORATOTORIUM ON TUITION AND OTHER FEES INCREASES ON ALL EDUCATIONAL INSTITUTIONS.” Kini kinahanglang tan-awon isip hinanali ug tukma kay dili ikalimod nga minilyon sa mga istudyante ang apektado sa krisis og kini nga balaodnon dakog matabang.

Gawas sa pag-gahin og pundo alang sa pagluwas sa lokl nga ekonomiya tungod sa kalibutanong krisis sa pinansya ugekonomiya, ang gobyerno kinahanglang molakip sa STIMULUS PACKAGE sa mga lakang nga makapugong sa grabeng epekto sa publiko nga mopas-an sa dagko ug bug-at nga balayrunon sa tunghaan.

Samtang habol ug way ngipon ang kamanduan ni Secretary Emmanuel Angeles sa Commission on Higher Education nga nagpakiluoy sa mga tag-iay sa pribadong tunghaan nga dili lang una magpaumento sa mga balayrunon hangtud sa 2011.

Gani sa kasamtangan aduna nay 371 ka mga pribadong institusyon lukop nasud ang nagpatuman sa mga umento bisan paman sa pag-gawas sa memorandum ni Sec. Angeles niadtong Pebrero 5, 2009. Samtang 150 na ka publiko ug pribadong elementarya ang naghimo og adjustment sa ilang mga balayrunon nga gitakdang ipatuman sukod sa Hunyo 2009.

Maigo sa Grabeng Krisis ang Pilipinas

2008-12-09T06:12:00.001-08:00

Nobyembre 2008

Renil Bandiez Oliva
Secretary-General
ANAKBAYAN Cebu

Gisulayan sa rehimeng US-Arroyo nga pagawasong dili apektado ang Pilipinas sa pangkalibutanong krisis sa pinansya ug ekonomiya ug anaa sa maayong kahimtang ang nasud aron pangibabawan ang krisis. Nangayugpos sa kangit-ngit ang rehimeng US-Arroyo.

Una sa tanan, nakalitan ang kadaghanan nga adunay diay pila ka gatus ka milyong dolyar nga investment ang mga lokal nga bangko sa nabangkaroteng Lehman Brothers ug ang PhilAm Life nga gipanagiya sa American International Group nga nabangkarote na unta kung wala pa gisalba sa gubyernong U.S. pinaagi sa $140 bilyung puhunan ug pautang. Wala kaayo mahibaw-i sa publiko nga sumala sa Bangko Sentral, nga may aduna pay dako nga kwarta o balor sa invesment sa mga lokal nga bangko sa uban pang instrumentong pinansyal sama sa credit default swaps nga giila karong “ toxic assets.”

Ikaduha, nakasandig pa gihapon ang pangnasudnong ekonomiya sa pag-eksport sa U.S.,Japan ug uban pang kapitalistang nasud nga sa kasamtangan anaa na sa resesyon butang mga magpagamay sa import niini nga mga nasud. Dili maasahan ang China isip alternatibong merkado sa atong export, tungod kini usab apektado sa resesyon sa mga nangunang merkado niini- US, Japan ug EU. Nag-iban sa mga mamumuo ang mga pabrika sa China kung dili man sirad-an ang mga pabrika.

Ikatulo, apektado usab sa resesyon sa mga kapitalistang nasud ang mga langyaw'ng pamuhunan sa Pilipinas. Dako ang naiban sa speculative capital nga nagbuhi sa lokal nga stock exchange ug money market.Adunay mga call centers nga nanirado o nag-iban sa ilang mga empleyado.

Ikaupat, direktang apektado sa resesyon sa kalibutan an trabaho sa mga mamumuong Pilipino sa gawas sa nasud. Nga sa una pa nakaiban na sa ihap sa mga Pilipinong walay trabaho. Daghan sa mga seamen ang wala na nakabalik sa ilang mga barkong gitrabhuan tungod sa paghinay sa pangkalibutanong shipping industry tungod sa paghinay sa negosyo. Nihinay usab ang industriya sa konstruksyon sa sentrong sidlakan, ilabi pa sa Gulf States, tungod sa pagkauga sa pautang. Apektado niini ang remittances sa mga Pilipino sa langyaw'ng nasud nga maoy gisaligan sa lokal nga ekonomiya ug pagbayad sa depisit sa balanse sa bayranan ug pagbayad sa langyaw'ng utang.

Ikalima, mismong ang mga lokal nga dagkong burgesya komprador nga lakip sa Makati Business Club ang nagpadayag nga mabatyagan sa Pilipinas ang “resesyon” sa musunod tuig.

Samtang, nibalik sa pagkuyog ang balanse sa negosyo ug balanse sa bayranan. Niubos ang binayluay sa piso batok dolyar. Nagplano ang gubyernong Arroyo sa bag-ong pangutang aron pun-an ang mga depisit sa bayranan ug gastos sa gubyerno. Gipangabre sa kawalay trabaho ang kakabus.

Nagpabiling grabe ang kahimulag ni Gloria Arroyo sa katawhan. Padayon nga nalantad ang panglimbong ug pangawkaw niya sa pundo sa kaban sa katawhan aron makadaog sa niaging eleksyon niadtong 2004. Nalantad ang uban pang grabeng kaso sa korupson ug kahiwian sa gubyerno ug PNP.

Gikuyawan ang grupong Arroyo niadtong nilabay'ng Pebrero sa pagbuksas niJun Lozada sa kahiwian sa proyektong ZTE broadband nga nalambigitan sa mag-asawang Aroyo ug pagpakusog sa mga nagkadagkong aksyong protesta sa sulod sa hamubong panahon.

Gikasuko sa katawhan ang padayong pagpataw sa EVAT ug uban pang buhis nga nakaiban sa gamay nang daan nga kita sa katawhan ug ang garapal nga paggamit sa pondo gikan sa EVAT alang sa pakitang tawo nga pagtabang sa mga kabus. Gikasuko sa katawhan ang kawalay-aksyon sa gubyeno sa dili makatarungang pagtaas sa presyo sa gasolina ug kulang nga pag-us-os sa presyo niini sa dihang nagsugod sa pag-ubos ang presyo sa lana sa pangkalibutanong merkado.

Desidido si Aroyo nga magpabilin sa gahm bisan pa lampas sa tuig 2010. Gipaduso niya ang pagpalagpot kang Jose de Venecia isip speaker sa ubos nga kapulunngan sa kongreso aron maseguro nga dili kini magamit sa oposisyon sa bisan unsa mang lakang aron malagpot sa pwesto ang pangulo. Karon gipaduso sa usa sa mga anak ug mga tinyente sa ubos nga kapulungan ang Charter Change pinaagi sa constituent assembly nga adunay bug-at ug kusog nga pasidaan sa Senado nga ipadayon nila ang asembliya bisan wala ang mga senador.

Mapakusog ni Arroyo ang kontrol niini sa senado human nga napalagpot si Villar isip presidente sa Senado ug gipuli kaniya si Enrile sa tabang pa sa mga elemento sa oposisyon nga nakig-alyansa sa mga senador nga pro-Aroyo.

Balik nga gipakaylap sa rehimeng Aroyo ang pagpamig-ot sa progresibong kalihukan. Balik nga nagkadaghan ang mga pagpamatay sa mga aktibista. Adunay 42 na ang natala nga gipatay sa tuig 2008, subra sa 20 niini nahitabo sa Southern Mindanao Region. Kabahin sa Legal nga opinsiba sa rehimen, dinaghan nga gisang-atan sa mga kaso ug pagpanabotahe ang 72 aktibist sa Southern Luzon. Giapil usab sa kaso ang usa ka labor lawyer.

Gipasagdan ug ginatabangan sa rehimeng Aoyo ang direktang pagpanghilabot sa U.S. Sa Mindanao. Wala na mawad-an sa mga tropang Amerikano sa Mindanao human sa pagsugod sa serye sa mga joint miltary exercises niadtong 2002. Naglusad sa mga poyektong sosyo-ekonomiko ang U.S. AID sa mga lugar sa katawhan Moro.#

Kalibutanong Krisis sa Ekonomiya Nagkagrabe

2008-12-09T06:07:00.000-08:00

Nobyembre 2008

Renil Bandiez Oliva
Secretary-General
ANAKBAYAN Cebu

Nagpadayon ang paggrabe sa krisis sa pinansya ug ekonomiya sa pangkalibutanong sistimang kapitalista nga giilang pinakagrabe sukad niadtong GREAT Depression sa dekada 1930. Taliwa sa trilyon-trilyong dolyar nga gipabaha sa gubyernong Estados Unidos para sustinihan ang sistimang pinansyal, nilukapa pa gihapon ang Citigroup, usa sa pinakadakong bangko sa kalibutan, nga gikinahanglang sagupon sa gubyerno.

Sa pagsugod sa signos sa krisis sa pinansya niadtong Agosto 2006, gitawag kining problema lang sa mga SUBPRIME nga pautang sa pabalay (housing mortgage) na gamay nga bahin sa halos $13 trilyong ekonomiya sa Estados Unidos. Apan nihapak ang krisis sa pinansya niadtong setyembre-Oktobre sa dihang nalugi ug nabarangkote ang daghang mga bangko ug uban pang institusyong pinansyal ug nigrabe ang pag-istrikto sa pautang (credit crunch). Nalugi ug naughan sa pondo ang mga bangko tungod sa sobra kadakong utang nila dili lang sa SUBPRIME nga pautang sa pabalay, kundili lakip sa ubang instrumento sa pinansya parehas sa CREDIT DEFAULT SWAPS ug uban pang DERIVATIVES. Nahimong nigrabe ang krisis sa pinansya maong naobliga ang mga gobyerno sa Estados Unidos ug sa Europian Union nga sagupon ang mga dagkong bangkong nalugi ug gikahadlukang mabangkarote ug makapalugwa sa dakong kapital aron balik nga paagasun ang pautang ug pinugos nga iapil ang uban niini sa mas dagkong bangko. Sa kadakong kapital nga gipalugwa sa Estado, ang ubang bangko nahimong gipanag-iya sa sa gubyerno. Gibana-banang adunay $ 5 trilyunes na ang gipahulam sa gubyernong U.S. sa mga bangko ug sa mga langyaw'ng gubyerno aron ipabiling nagdagan ang pangkalibutanong sistima sa pinansyal.

Pinakagrabeng naigo sa krisis sa pinansya ang U.S., apan niigo pod kini sa uban pang mga abanteng kapitalistang nasud ug sa mga devloping countries. Naigo na pod sa krisis ang Westen europe ug Japan. Nisunod niini ang mga developing countries sama sa China,India ug Brazil. Naapil pod ang Eastern Europe ug maski ang Gulf States nga bisan adunahan sa lana apan na-enganyo sa proyektong pang-ekonomiya nga gigastuhan sa langyaw'ng pautang. Parehas sa U.S., nagbuhos usab sa bilyon-bilyong dolyar ang mga gubyerno aron sagupon ang mga naluging bangko ug sulbaron ang credit crunch.

Anaa sa luyo sa grabeng krisis sa pinanya ang tinuod nga kisis sa ekonomiya. Ang krisis sa pautang sa pabalay bunga lamang sasobrang produksyon sa mugnang mga balay nga lampas sa kakayahan ug kapasidad sa tawo nga mubayad. Dili lamang sa industriya sa pabalay ang adunay sobrang produksyon. Susama niini usab ang kahimtang sa ubang sektor sa ekonomiya, sama sa industriya sa Auto, cellular phones ug computers. Niining katapusang bahin sa 2008, nilugwa na sa mga datus sa mga gubyerno ang paghinay sa prodksyon, paghinay sa halin sa mga paninda ug pagdaghan sa mga tawong walay trabaho. Wala nahitabo sa usa lamang ka tuig ang pagdako sa surplus sa produksyon ug dili makasabay nga kakayahan sa mga konsyumedor nga paliton ang mga produkto.

Anaa na sa resesyon ang Estados Unidos, Japan ug kadgahanan sa mga nasud nga lakip sa Europian Union. Wala pay opisyal nga kompirmasyon ang gubyernong Estados Unidos nga anaa na sa reseyon ang ekonomiya, apan daghan sa mga ekonomista ug kapitalista ang nagtuong nga adunay nay reseson subay sa pag-ubos sa produksyon sa nilabay'ng duha ka quarter sa tuig 2008, pagdaghan sa mga walay trabaho (gutaktak ang 50 thousand OFWs sa USA), paggamay sa export ug import. Usa ka timailhan sa kagrabe sa krisis sa ekonomiya ang dugan sa duyog sa pag-igo sa resesyon sa U.S., Japan ug E.U. Naglunsad ang mga gubyerno og mga programa aron padasigon ug pakusgon ang produksyon.

Sa halapad nga pagkanaog sa mga presyo sa produkto ug hilaw nga mga materyales alang sa produksyon, milutaw karon ang problema sa DEFLATION- ang pag-ubos sa presyo sa daghang mga produkto ug hilaw nga materyales- nga kakaluha sa pagdyutay sa ekonomiya sa kapitalistang mga nasud. Nabalaka ang mga ekonomista nga mahitabo ang deflation nga nabatyagan sa Japan sa panahon sa grabeng resesyon niadtong tibuok dekada sa 1990.

Direktang apektado sa krisis sa mga kapitalistang nasud ang mga developing countries, apil na ang China, India ug Brazil nga parehas nga nakasandig sa export sa ilang mga produkto ug langyaw'ng kapital. Nanirado ang mga pabrika ug nag-iban ug nanaktak sa mga mamumuo ug empleyado.

Gidistrungka sa mga lakang sa mga gubyerno sa mga kapitalistang nasud ang dugay nang nanganawkanaw nga idolohiya sa gawasnong merkado (free market) ug sa patakarang pagwagtang sa kontrol sa gubyerno sa pagpadagan sa ekonomiya. Bisan pa ang mga bangkerong numero unong tigbandila sa idolohiya sa gawasnong merkado ang nangayo ug naguyupo sa dagkong tabang sa Estado aron luwason ang ilang kaugalingon ug ang tibuok sistimang pinansyal. Gipakita sa kasamtangang krisis sa pangkalibutanong sistimang kapitalista nga wala mawagtag ug dili masulbad nga natural nga krisis sa kapitalismo. Usa ka hinanaling bunga sa paggrabe sa krisis sa pinansya ug ekonomiya sa U.S. Ang pagkapilde sa Republican Party ug pagdaug ni Barack Obama sa nilabay'ng eleksyon.#

Garbo sa Bisaya: Pasidungog sa mga bantugan bisayang artistang biswal

2008-12-05T16:31:00.000-08:00

December 5, 2008

Renil Bandiez Oliva

Naila na ang Sugbo ug ang tibuok Bisayas nga pinuy-anan sa mga bantugan rebolusyunaryo, mang-aawit, mangungulit, pintor, balak ug uban pang artistang biswal nga nagduyog sa pagkulit sa kasaysayan sa Bisayas ug Sugbo.

Busa gilusad kining Garbo sa Bisaya aron lawom nga ilhon ug pasidunggan ang siyam ka mga bisayang artistang biswal nga sila si Nasudnong Artista Napoleon Abueva ug Manuel Rodriguez, Sr. kakuyog ang mga bunga sa bag-ong henerasyon sa mga artista nga sila si Raul Isidro, Nelfa Querubin, Ofelia Gelvezon-Tequi, Romulo Galicano ug Raul Lebajo. Kaduyog usab ang pagpasidungog sa nagpakuyanap sa bag-ong ekspresyon sa larangang arte nga mao si Charlie Co ug si Nunelucio Alvarado nga nagpabug-at sa relasyon tali sa tawo ug kalibutan.

Gipakaylap ang ilang mga obra sa bantungan usab nga Bluewater Gallery sa Maribago Bluewater Beach Resort sa Mactan Island Cebu. Nga gibuksan niadtong Nobembre 29 ug motapos karon Desyembre 15, 2008.

Managlahi man ang atong pagsabot ug interpretasyon sa larangan sa arte apan ang importante nagkahiusa kita sa pagmugna sa usa ka imahinasyon nga gustong tadlason sa atong mga maanindot nga pangandoy. Apan ang mas dakong hagit sa mga artista mao ang pagkulit sa usa ka nasud nga malambuon, pinaagi sa pangmasang paggama ug interpretasyon sa mga kinulit man o mga biswal mao ang kongkretong kahimtang sa katawhan. Aron palihukon ang matag imahinasyon sa katawhang Pilipino aron kab-uton ang tinuod nga kaangayan ug kalambuan alang sa tanan pinaagi sa pagpanday niini gamit ang atong nagkahiusang mga kamot ug imahinasyon.#

SunStar Daily Cebu Speak out: Empty government propaganda

2008-11-11T19:22:00.000-08:00

Friday, July 25, 2008

Renil Bandiez Oliva
Secretary General
Anakbayan (Sugbo)Cebu

WITH the P3 per liter price hike implemented by oil firms recently, the 20th for the year, pump price of diesel is now four times more expensive than in July 2001 when Gloria Arroyo delivered her first State of the Nation Address (Sona).

That time, diesel averaged around P14.50 per liter.

A week before she delivers her eighth Sona, the pump price of diesel jumped to P58.94 per liter or a 306 percent rise from its level in July 2001.

This belies Malacañang’s claim of better life for Filipinos under the Arroyo government, a recurring theme that is expected to be repeated by the government going to Arroyo’s Sona.

Ordinary jeepney drivers, for instance, spent P435 per daily trip on diesel when Arroyo had her first Sona.

Now, they need to shell out more than P1,768 just to pay for diesel.

Of the said amount, more than P212 will go directly to the Arroyo government in the form of 12 percent value added tax (VAT), which was not imposed on petroleum products until November 2005.

The same thing is true for other ordinary income earners who rely on fuel products for their livelihood.

Fishers who use regular gasoline for their motorized bancas now spend as much as P578 per fishing trip, of which P69 go to VAT.

In July 2001, they only spent P172 per fishing trip.

Escalating fuel prices have contributed to sharp increases in the cost of living because of its domino effect on the prices of other goods and services.

When Arroyo first took office, the daily cost of living for an ordinary family in Metro Manila was P509. Today, it has already jumped to about P858.

Arroyo and her spin masters may aggressively defend the VAT and highlight the supposed gains that ordinary people get from it.

But the hard realities on the ground will easily discredit this empty government propaganda.

Napasmo na ang Katawhan

2008-11-11T04:58:00.000-08:00

Renil Bandiez Oliva
Secretary-General
ANAKBAYAN Cebu

Taliwa sa grabeng maniobra, bakak ug hambog sa rehimen US-Arroyo nga dili apektado ug nabatyagan na sa katawhan ang asenso sa kinabuhi. Dili kuno apektado ang ekonomiya sa Pilipinas sa ekonomikanhong krisis nga miigo sa Estados Unidos. Dakong sagpa sa dagway sa Malacanan ang bag-uhay nga resulta sa World Food Survey sa Gallup International-Voice of the People 2008.
Panglima sa listahan sa nakabatyag sa grabeng kagutom nga nasud ang Pilipinas nga gipagawas niadtong Nobembre 4. Ang surbey gisalmutan sa dul-an 60 ka libo ka tawo nga gikan sa 55 ka nasud sa Asia, Africa, Latin America ug Europa niadtong hunyo ug septembre kalambigit sa paghamdom sa kalibutanong adlaw sa pagkaon.

Matud pa sa Gallup, 40% nga mga Pilipino ang nagtug-an nga permi o panagsang walay makaon o kuwang ba kaha sa pagkaon sa niaging 12 buwan. Nilugwa sa maong surbey nga pinakataas ang tantos sa kagutom didto sa Metro Manila nga diin labing menus tunga sa milyon ka mga pamilyang Pilipino ang nagpuyo nga apektado sa kagutom.
Ang mga nasud nga gi-surbey sa Gallup kun diin grabe ang kagutom mao ang 1) Cameroon, 55%; 2) Pakistan, 53%; 3) Nigeria, 48%; 4) Peru, 42%; 5) Pilipinas, 40%; 6) Bolivia, 35%; 7) Guatemala, 35%; 8) Ghana, 32%; 9) Mexico, 23%; at 10) Russia, 23%.
Mas grabe pa ang resulta sa sarbey sa Gallup ikumpara sa nakapabalaka nang resulta sa sarbey sa Social Weather Stations kun diin nilugwa nga 16.8% sa katawhang Pilipino ang nakabatyag sa kagutuman sa nakalabay nga ikatulong kwarto sa 2008.

Pilipinas dili angayan sa International Court of Justice

2008-11-07T19:43:00.000-08:00

November 8, 2008
Renil Bandiez Oliva
ANAKBAYAN Cebu

Ang kapakyasan sa delegado sa Pilipinas nga si Senadora Mirriam Santiago nga makakuhag lingkuranan ug mapili isip representante sa Pilipinas sa International Court of Justice nagpakita na nga nahimulag na ang Administrasyong US-Arroyo sa International Community.

Dili lilong sa katawhan sa tibuok kalibutan ang padayong pagpanghasi sa administrasyon pinaagi sa iyang pagpanggukod sa iyang mga kontra sa politika. Kuyanap pa gihapon ang pagpangpatay, pagpangdagit, tortyur ug pagpanghadlok nga nahiaguman ang mga kritiko ni Arroyo.

Gipatuman sa gobyerno ang sunson nga implementasyon sa Oplan Bantay Laya kon OBL II nga dayag nga nag-gukod sa mga ligal demokratikong grupo ug progresibong pundok sa katawhang Pilipino. Sa ingon niini walay dagway ug moral nga kaakuan ang gobyerno ni Gloria nga makakuhag pwesto sa International Court of Justice tungod kay bisan gamay wala mahatagig hustisya ang mga biktima sa pasismo sukad sa iyang pagka presedente sa nasud.

Tukma ug angayan lamang nga wala mapili ang delegado sa pilipinas sa ICJ aron makahatag og dugang hapak sa dungog sa administrayon nga dugay ng nangagusbat tungod sa lantaran korapsyon ug pasismo.

Pagpaasdang sa pakigbisog sa kabatan-unan Pilipino batok sa pasistang rehimeng US-Arroyo!!

2008-11-07T19:12:00.000-08:00

Hagit kang Obama: Undangon ang gubat sa IRAQ ug MINDANAO

2008-11-05T02:20:00.000-08:00

November 5, 2008

Renil Bandiez Oliva
Secretary-General
ANAKBAYAN Cebu

Sa kadaugan nga naangkon ni Barack Obama isip labing unang itom nga napiling presidente sa Estados Unidos nakahatag kini'g dakong dungog sa mga itom nga sama niya nga nakatagamtam sa grabeng rasang diskriminasyon sa hataas nga panahon sa kasayasayan sa Estados Unidos sa America sa pagpili og pangulo.

Apan ang labing mahinungdanon mensahe sa maong makasaysayanong kadaugan mao ang esensyal nga kamatuoran nga ang kadaghanan sa mga amerikanhong katawhan “itom man o puti” wala na mahimuot sa mga polisiyang pang-ekonomiya ug pangpulitika nga gipasiugdahan sa administrasyong GEORGE BUSH (nga gikan sa Republican Party) ilabi pa ang dayag nga pagpangilog og mga teretoryo sa ngalan sa pakig-away batok terorismo.

Sa pasalig ni Obama nga papaulion na sa Estados Unidos ang mga sundalong Amerikano nga padayong nakiggubat didto sa IRAQ ug uban pang mga nasud sa tunga-tungang sidklakan. Gikinahanglan nga iya pod nga papaulion na ang mga sundalong Amerikano nga nia sa Mindanao padayong nilingla sa mga Pilipino pinaagi sa Balikatan Exercises ug Visiting forces Agreement nga ginapahigayon matag tuig.

Kini nga mga kasabutang pang militar ug polisiya nakamugna'g makuyaw nga relasyon tali sa Pilipinas ug Estados Unidos. Samtang si Obama nakahigayon sa pagdayeg sa Balikatan War Games ug sa papel sa Pilipinas sa gubat batok terorismo, mas maayong hinumduman ni Barack Obama nga kini nga mga polisiya hulga sa interes sa katawhang Pilipino. Kini nga mga polisiya kinahanglang hununong ug tapuson na ug ang uban pang mga kasabutang makaayo lamang sa usa ka habig o one-sided.

Lakip usab sa angayang tagaan ug bug-at nga pagtagad mao ang padayong US military Aid alang sa Pilipinas taliwa sa wala pa maresolbang tawhanong pagpangabuso. Ang Pilipinas wala pa makakompleto sa mga rekomendasyon sa US Rapporteur Philip Alston. Si Obama kinahanglang mokonsidera ug muhunong sa US military Aid sa pasistang rehimeng Arroyo.
Kasamtangang nagdawat ang Pilipinas og 30 milyunes dolyares nga Military Aid gikan sa US government apan aduna lamang 2 milyunes dolyares nga contingent Aid alang sa Human Rights record sa gobyerno sa Pilipinas.

Wala kita'y ilusyon nga dunay radikal nga kausaban nga mahitabo ilawom sa Administrasyong Obama, tungod kay ang batakang pang ekonomiyang relasyon nga maoy nag determinar sa politikanhong sistima wala pa mausab.

Bisan sa mga limitasyon, ang mga lihitimong demanda alang sa kausaban sa RP-US nga relasyon gikinahanglang pursigidong ipaduso. Sa pakig lobbying man sa kongreso o sa mga martsa sa parliamentaryo sa kadalanan didto sa Washington, Manila ug tibuok Pilipinas nga modemanda alang sa kausaban sa polisiya sa US dinhi sa Pilipinas bisan dakong supak pa sa kabubut-on sa bag-ong presidente sa Estados Unidos.

UMENTO SA SWELDO SA MAMUMUO, dili umento sa sweldo ni Arroyo!

2008-09-02T16:15:00.000-07:00

Renil Bandiez Oliva
Secretary-General
ANAKBAYAN Cebu

Makakaulaw ug makasagmuyo ang plano ni Gloria Arroyo nga umentuhan nga 100% ang iyang sweldo ug sa mga opisyal sa gobyerno. Mas gikinahanglan ug makatarunganon lamang nga mahatagan na sa dugang umento ang mga yanong mamumuo ug empleyado. Taliwa sa walay kinutuban nga pribilihiyo ni Gloria ug sa iyang mga opisyal, minilyon sa katawhang Pilipino ang gihikawan sa desente ug saktong sweldo.

Busa hugot nga nanawagan ang KABATAANG PINOY PARTY sa Central Visayas nga aprobahan na ang mga balaudnon sama sa HB 1722 and HB 1962 providing for P125 across the board wage hike for workers and P3,000 salary hike for government employees respectively.

Makasagmuyo ngadto sa mga yanong empleyado sa gobyerno nga samtang mag 100 porsyento ang umento sa mga opisyal nga i intregrate sa 2009 national budget. Apan ang umento sa mga rank and file hatagan lamang sa 50 porsyento sa ilang increments alang sa upat ka tuig.

Usa ka iskandaluso nga umentuhan ang sweldo sa presidente gikan sa P60,000 ngadto P120,000 kada bulan samtang 25.4 million sa mga Filipino nanimbasug nga mo survive sa labing minus Php 60.00 kada adlaw.

Ang katapusang taho gikan sa Asian Development Bank nisangpot sa poverty line ngadto sa 1.35 dolyares o gibana-banang Php60.00. Ang bag-ong indikasyon sa kalisud sa kasamtangan niabot na sa 29.5 porsyento sa atong populasyon nga nabuhi ubos sa poverty line ilawom sa administrasyon ni Presidente Arroyo.

Kini nagpasabot nga Dole-outs ang mga kinaham nga palisiya sa gobyerno. Mas kinahanglan sa katawhan nga dunay mga measures nga i- implement alang sa hinanali nga relieve sa mga kabus taliwa sa miigong grabeng ekonomikanhong krisis, sama sa legislated wage hike.

Ang dili madawat nga gintang sa nagtunhay tali sa daily cost of living ug sa actual nominal wage kinahanglan na nga atimanon. Samtang ang family living wage o ang daily cost of living sa family of six muabot na sa Php 894.00, ang suhulan sa Central Visayas nagpabiling gilansang sa Php 267.00.

Cebu City Dep-Ed Supt. Rances and Her Ignorance

2008-08-26T19:00:00.000-07:00

Renil Bandiez Oliva
Secretary-General
ANAKBAYAN Cebu

Sama ka haw-ang sa bangkat nga walay unod ug kulang sa kahibalo sa katungod sa mga magtutudlo ang pagsaway ni Cebu City Schools Division Superintendent Doctor Lorna Rances sa mga magtutudlo nga nangayo sa ilang makatarunganon nga umento sa sweldo pinaagi sa parpursigi ug pag-awhag sa kongreso ug senado nga dali-on ang pagpasar sa mga balaodnon alang sa umento nga P 9,000 kada bulan.

Sa iyang punto nga dili na kinahanglanon nga maghugpong pa ang magtutudlo aron mupakita sa hiniusang kusog niini alang sa pagpadalai sa ilang demanda, usa ka ignoranteng baruganan ug pamahayag. Nagtudlo si Rances sa pagpakahilum nalang sa magtutudlo ug empleyado sa sector sa edukasyon. Sa iyang pagka Doctor of Education nakalimtan na niya ang Constitutional Right ug Magna Carta sa mga magtutudlo alang sa katungod sa pagtingog, pag-organisa ug paglihok alang sa kaayuhan sa mga magtutudlo.

Dili nato mabasol ni Rances nga dili siya mo encourage nga dunay mga progresibong ug militanteng kahugpungan ang mga magtutudlo ug kabatan-unan kay mahadlok siyang mabulgar ang mga binultong anomaliya sa edukasyon particular ilawom sa iyang hurisdiksyon sama sa pinugos ug iligal nga koleksyon sa PTCA ug wala paghatag sa saktong budget sa mga iskwelahan matag tuig sama sa Personal Services ug Maintenance and Other Operational Expenses nga minilyon ka pesos, nga kini'y mga rason nga pugson nalang pagpangolikta ang mga ginikanan pinaagi sa PTCA.

Among gihagit si Doctor Lorna Rances nga mubarog pabor sa mga magtutudlo ug sa mga ginikanan pinaagi sa pagsilot sa mga principal nga nalambigit sa pinugos nga koleksyon sa PTCA ug ang walay klarong pagkwenta asa gidapat ang mga kinulikta. Kay ang pagpalambo sa Sektor sa edukasyon wala manukad sa atong pagpakahilum nalang.

Ug aron dili mapugos sa paglayas ang mga bangiitang magtutudlo aron motrabaho sa laing nasud, hugot namong gisuportahan ang panawagan sa Alliance of Concerned Teachers ACT sa ilang makatarunganon nga panawagan alang sa pagpasar na sa mga balaudnon diha sa kongeso ug Counter part sa Senado nga una nang giduso nila ni Kong. Luz Ilagan ug Liza Maza sa Gabriela Womens Partylist, Satur Ocampo ug Teddy Casinio sa Bayan Muna Partylist ug Rafael Mariano sa Anakpawis partylist.

Pagbutar alang sa CHA-CHA dili na kinahanglan

2008-08-25T17:46:00.000-07:00

Pamahayag sa medya
August 26, 2008

Renil Bandiez-Oliva
Secretary-General
ANAKBAYAN Cebu

Karon adlawa butuhan diha sa Committee on Constitutional Amendments sa Lower House ang hisgutan sa posibleng kausaban sa atong batakang balaod.

Alang namu dili na unta angayan ug wala nay igong rason nga mag butuhay pa alang sa cha cha o charter change sa pagkakaron, tungod kay baga na ang kabatan-unan ug katawhang Pilipino ang nisupak niini.

Nganung kinahanglan paman butuhan ang cha-cha nga sayud man kita nga daghan sa katawhan lakip ang kabatan-unan ang supak? Nganung dali-dalion paman ang cha-cha nga sayud man kita nga ang senado supak man niini?

Ang mga alipures ni Arroyo diha sa kongreso kusganong nagpaduso sa isyu sa cha-cha alang sa kasulbaran sa krisis nga nahiaguman sa katawhan. Kini usa ka desperadong lakang o pamatuod sa ilang pagka kinwanggol nga paghimo og sulosyon sa krisis.

Ang ANAKBAYAN Cebu hugtanon nga nagsupak sa bisan unsa nga mga lakang nga nagtumong alang cha cha o pag-usab sa batakang balaod, tungod naghatag kinig bulnerabilidad ug kakuyaw alang sa ekstensyon sa termino sa bakakong rehimen ni Gloria Arroyo. Adunay mga probisyon sa atong konstitusyon nga nagprotekta pa sa interes sa katawhan nga kung dunay cha cha dako ang kahigayunan nga wagtangon kini.

Ato pod nga makit-an ang maniobra sa mga alipures ni Arroyo pinaagi sa pag convene sa Constituents Assembly nga mobutar isip usa sa kongreso ug senado, kini nga lakang makahiktin o maka marginalize sa senado tungod sa kadaghan sa ihap sa mga membro sa ubos balay balauranan o lower house.

Ma-aduna o walay Memorandum of Agreement on Ancestral Domain sa game-plan ni Mrs. Arroyo permaninteng mulugwa ang hisgutan sa charter change. Ang MOA maoy gihimong entry point alang sa cha-cha nga maoy kinaham sa Rehimeng Gloria isip ilang malahutayong interes.

Ang Malacanang kasamtangang namahayag nga dili na nila pirmahan ang MOA sa kasamtangang porma ug posibleng i-review o mag negosasyon pag-usab pinaagi sa Korte Suprema nga Restraining order.

Magpabilin kitang magmatngon sa mga maniobra kay ang itom nga laraw ug intensyon alang sa cha-cha wala pa mamatay. Ato gipahinumduman ang atong mga magbabalaud nga ang self serving nga charter change makasugat sa lig-ong pagsupak sa kabatan-unan ug katawhan.#

KARTEL SA LANA: NAGBUHAK-HAK SA DAKONG GANANSYA

2008-08-18T13:51:00.000-07:00

Renil Bandiez-Oliva
Secretary-General
ANAKBAYAN Cebu

Makapasagmuyo ug makapalagot ngadto sa katawhan nga bisan taliwa sa pag-us-os sa kalibutanong merkado sa presyo sa krudo, padayong mahal ug wala sa rason ang grabe ka taas nga baligyaanay sa produktong petrolyo dinhi sa atong nasud.

Ang presyo sa gasolina, diesel ug kerosine nga nag presyo gikan sa tag P55 kada litro ngadto sa tag P59 kada litro sobra pa gihapon ka mahal ug wala kini moepekto ngadto sa signipikanteng pag-ubos sa presyo sa lana ug sa mga batakang palaliton.

Niadtong hulyo 2008, ang presyo sa krudo niabo sa tag $147 kada barel. Sa niaging Agusto 13, ni-us-us ang presyo niini ngadto sa tag $113 kada barel nga dunay $34 nga deperensya. Sa Agusto 14, ang presyo sa gasolina ni rolled back sa ikatulong higayon nga mikabat ngadto sa P3.50 kada litro, ug ang diesel ug kerosine nag rolledback sa ikaduhang higayon nga mikabat sa ngadto sa P 1.50 kada litro.

Pero kung atong ikompara kini sa frequency sa mga usbaw sa presyo sa lana nga miumento ka 19 ka higayon (nitotal og P19 kada litro) ug ang diesel ug kerosine nga presyo niabot ngadto sa 21 ka higayon (o P24 kada litro), makaingon kita nga ang kartel o dagkong kompaniya sa lana nagbuhak-hak alang sa ilang dakong ganansya.

Ang kalibutanong kompaniya sa lana nagpaburot sa presyo sa krudo tungod kay kontrolado nila ang tanang ang-ang sa produksyon sa lana ug lakip ang distribusyon niini. Ila usab nga gisobrahan ang presyo sa krudo sa dihang ila na kining i-suplay sa ilang mga lokal nga kasusyo dinhi sa nasud pinaagi sa pagpasa sa presyo o transfer pricing.

Ilabi pa, matud pa sa 2006 nga pagtuon sa senado sa Estados Unidos sa America, 30% sa gasto sa krudo gitakda subay sa tagna-tagna o speculation. Dinhi sa nasud, nagpasabot kini nga ang pump prices gipaburot ngadto sa 23% gumikan sa tagna-tagna.

Gibana-bana usab nga dili mo ubos sa P31 kada litro sa pump prices muadto sa windfall nga ganansya sa mga kompaniya sa lana.

Samtang ang Gobyernong Arroyo wala nakahimo sa signipikanteng lihok aron matubag ang kataas sa presyo sa mga produktong petrolyo. Nasayod kita nga sa kada 10% nga umento sa presyo sa lana, mapun-an ngadto sa 160,000 nga Pilipino ang mahimong kabus. Niini usab nga kahimtang, mosirit ang umento sa presyo sa pagkaon ug mahitaong minilyon sa atong katawhan ang gut-mon.
Hangtud karon ang Gobyernong Arroyo padayong ni-insister nga ang palisiyang deregulasyon makahatag kaayuhan sa industriya sa lana.

Ang Coalition Against Oil Price Increase ( CAOPI), kakuyog ang katawhang sugbuanon nagtuo nga kinahanglan ang industriya sa lana sa atong nasud ma-regulate sa gobyerno aron protektahan ang kaayuhan sa mga Pilipinong konsyumidor.

Idugang ang VAT nga gi-imposar sa lana kinahanglan nang wagtangon, nga moresulta ngadto sa P7 nga us-os sa presyo kada litro sa diesel, gasolina ug kerosine, ug P88 nga us-os sa presyo sa matag tangke sa LPG.

Among gisalikway ug gi-kondina ang administrayong Arroyo sa iyang target nga P73 bilyunes ngadto sa P80 biyunes nga makolekta gikan sa VAT nga gi-imposar sa produktong petrolyo niini lamang nga tuig. Kini nga target nidoble sa koleksyon sa VAT sa lana niadtong nakalabay'ng 2006.

Libuan sa mga sugbuanon ang nisuporta sa Signature Campaign sa CAOPI nga nag-awhag sa pagbasura sa Oil Deregulation LAW, pagwagtang sa VAT sa lana, ug lang sa regulasyon ug nasyunalisasyon sa industriya sa lana sa atong nasud.

Mao nga karong umaabot Agusto 21, 2008, sa ika 35 ka tuig nga kasumaran sa kamatayon ni Benigno “ninoy” Aquino, ang martir nga Pilipino nga nag-ingon: Filipino is worth dying for, among buhion ang iyang mabayanihong pangandoy pinaagi sa launching sa “ ALAY LAKAD batok sa Pagsaka sa Presyo sa Lana.”

Among giawhag ang tanang nagpakabanang Sugbuanon nga mulakad kuyog kanamo alang sa pag-awhag sa atensyon sa gobyerno sa pagpaminaw sa demanda sa katawhan ug sa paglihok alang sa mahukmanong pagsulbad sa krisis sa lana.

Taas pa nga dalan ang latason aron makab-ot ang makatarunganon ug malahutayong kalinaw sa Mindanaw

2008-08-12T03:43:00.000-07:00

By Renil Oliva

Ang positibong butang mahitungod sa Memorandum of Agreement nga mao ang Bangsamoro Juridical Entity (BJE) nga ang Gobyernong Republika sa Pilipinas ug Moro Islamic Liberation Front nga mga panel sa mga negosyador hapi na unta mopirma. Kini magrekognisa sa ka lihitimo sa pangandoy sa katawhang Moro nga makuha pagbalik ang ilang mga kayutaan gikan sa ilang katigulangan kakuyog sa ilang katungod sa kaugalingong pagdesisyon, gani kini ang mga gamot hinungdan sa dugay na gilunsad nga armadong pakigbisog sa katawhang Moro.

Pero bisan paman, nagpabiling taas pa nga dalan ang latason, taas nga dalan aron maka istablisar ug mapahiluna ang Bangsamoro nga kayutaan, dunay dyutay kasiguruhan alang sa identitidad ug kaayuhan, maproktiktahan ang ilang katungod sa mga rekurso ug pagpanag-iya, makadumala sa ilang kaugalingong pang gobyerno sa langkob sa ilang kayutaan. Apan daghan nga mga babag sa dalan aron kab-uton ang makatarunganon ug malahutayong kalinaw sa Mindanaw.

Ang gobyernong Arroyo, sama sa iyang mga sumulunod, gidumalahan sa mga dagkong agalong yutaan ug mga komprador nga dunay dakong interes alang sa pagkontrol sa ekonomiya ug politika, gani gusto nilang ilang interes maapil nga mahisulod sa kasabutan o MOA alang sa kayutaan sa Bangsamoro.

Nakigkonsabo sila sa mga multi-nasyunal nga korporasyon sa pagpangdaug-daug ug pagpahimulos sa katawhan ug sa mga natural nga mga rokorso ug bahandi sa Mindanaw. Bisan gani karon nga ang mga termino sa implementasyon wala pa maklaro sa paghubad, ila gilayong giprotestahan ang kasabutan o MOA. Kini nagpamatuod nga ang Nasudnong Gobyerno o bisan ang mga lokal nga mga Warlord ug uban nga dunay hinakog nga interes nga maoy nakabinipisyo sa kasamtangang kahimtang sa Mindanaw maoy usa sa rason nga dili mapasayon sa pagpapasurender sa Bangasamoro kayutang kabilin ngadto sa katawhang Moro.Ilabi pa ang mga gamhanang langyaw, sama sa Estados Unidos, dili motugot nga dunay nasud nga dili makigkonsabo alang sa ilang interes.

GIILAD, GIGAMIT ug GILINGLA ang Bangsamoro

Sayod kita nga bisan kanus-a wala sa bokabolaryo sa bakakong administrasyong Arroyo ug sa iyang mga alipures ug hinanib nga mga burukrata ug warlord ang pag-surender sa kayutaan sa Bangsamoro ngadto sa katawhang Moro. Ang mga adunahan nga anaa sa gahum ang grabeng nakapahimulos sa mga bahandi sa kayutaan sa Mindanaw pinaagi sa padayong iligal nga pagpamutol sa kalasangan, pagmina, pagpananom sa alang sa panginahanglan sa langyaw'ng industriya ug pagpangilog sa kayutaan gikan sa mga kabus nga mga mag-uuma.

Gilingla ang mga nakigbisog nga MILF pinaagi sa kunuhay paghatag sa dugay na nga pangandoy sa katawhang Moro pinaagi sa Bangsamoro Juridical Entity aron pakalmahon ang panagsangka. Sayod ng daan ang administrasyng Arroyo nga supakon kini sa mga politikong warlord, dagkong agalong yutaan ug burgesya komprador sa mindanaw nga apektado sa MOA. Niini nga mga punto mahimong makarason si Arroyo nganong wala magmalampuson tungod sa daghang pagsupak.

Gigamit usab kini nga isyu aron makapamatuod ang ambisyusang Arroyo alang sa Charter Change o CHA-CHA. Pero luyo niining tanan mao lamang nga gustong trayduron sa Gobyernong Arroyo ang katawhan pinaagi sa CHA-CHA aron makapabilin siya sa gahum lampas sa tuig 2010.

TINUOD NGA KALINAW

Makab-ot lamang kini kung dunay lukop nasud nga pagbag-o sa sistima sa ekonomiya ug politika, ang nahitabong kagubot sa mindanaw tipik lamang sa tibuok nasud nga gilunsad nga kalihukan alang sa tiunay nga kagawasan. Kining gubat sibil nga nahitabo sa atong nasud resulta kini sa panagbangi sa hut-unganong interes diin ang mga dagkong agalong yutaan ug burgesya komprador maoy nagkontrol sa ekonomiya, politika, kultura ug militar nga padayong nagpahimulos sa gahum samtang ang minilyon ka batakang hut-ong gilupigan padayong wala makaangkon sa katilingbanong hustisya.
Ang tinuod nga kalinaw wala sa mga duguong kamot ni Arroyo, kay ang kalinaw nanukad sa hit-unagnong interes sa katawhang linupigan.

PAKIGKOLUKABILDO SA BATID NGA MANGUNGULIT NGA BISAYA

2008-08-09T23:53:00.000-07:00

Renil Bandiez Oliva

Simple ug hilumon apan mapasigarbuhon, inila ug bantugan apan kalmado ug pinahiluna ang mga binuhiang mga pulong. Sama niini mahulagway ang usa ka inilang mangungulit sa atong panahon nga si JET Florendo sa dihang nakighinabi sa iyang mga dumadayeg sa produkto sa iyang dili matukib nga imahinasyon nga mao ang mga kinulit sa iyang mga kamot.

Sama sa uban, adunay lahi nga kasaysayan sa kinabuhi si JET Florendo, bunga sa iyang pasyon sa mga arte sa dekada 70 diin nahikuyog sa mga radikal nga grupo sa kabatan-unan sa nailang “first quarter storm movement o unang kwarto sa hapak sa unos”. Nakulit usab ang iyang kaugalingon isip artista nga naghulagway sa iyang lawom nga pagbati nga dili yanong masabtan sa uban. Sa tinuod pipila lang kanato ang lawom nga modayeg sa sama niini nga mga arte. Ang nangunang rekisitos sa pagdayeg mao ang atong pagka able sa panghuna-huna.

Niini nga mga punto makaingon ako nga ang kinulit ni Jet Florendo “abstrakto” diin taas ang pangihanglan sa kaablihon sa mga panghuna-huna sa mga mangsaksihay sa iyang mga pasundayag sa arte nga kinulit sa kamot. Ug sa ingon niini nga basehanan mahulagway nato nga kadaghanan sa mga artistang mangungulit wala mamahimong adunahan sa salapi apan adunahan sa pasyon sa arte.

Ang pagkamahilumon ni Jet Florendo sama ka lawom huna-hunaon sa hulagway sa iyang mga produkto nga kinulit sa kamot. Usa sa subo nga puy-an sa kamatuoran nga gitakda na sa pangkalibutanong kasaysayan nga pipila ug nihit sa mga artistang mangungulit mosikat samtang buhi pa. Sama sa uban nga mga bangiitan ug batid sa sama niini nga arte sa tibuok kalibutan nga ang ilang binuhat nisikat huaman sa katuigan sa ilang pagpanaw.

Bisan ang iyang tubag sa pangutanang unsa ang iyang pinaka kinaham nga obra? Mapasigarbuhon niyang gibuksas kanamo nga iyang perpektong obra maestro mao ang iyang duha ka anak diin gikulit kini sa ilang tim-os nga paghinigugmaay sa iyang pinalanggang asawa.

Saksihan ug suportahan nato ang mga lain-laing nataran sa arte nga naghulagway sa kulturang Pilipino. Sama ni Jet Florendo nga nitampo sa maong kultura nga angayang ipasigarbo sa tibuok kalibutan.

Inyong makita ang iyang pasundayag sa mga kinulit sa kamot sugod niadtong 8-8-8 diha sa Maribago Blue Water Gallery, Lapu-lapu City. Mabuhi ang mga artistang Pilipino.

ULIPON SA KAPITAL

2008-08-09T08:50:00.000-07:00

Renil Bandiez Oliva

Kung wala ang kusog pamuo wala ang bahandi, wala ang palasyo,wala ang kapital, wala ang komodite ug wala ang bulawan. Pero ang katilingban nga sama sa gitungtungan sa atong nasud wala mag-alagad sa interes sa hut-ong mamumuo. Gani gigapos ang mga mamumuo sa kapital nga gimugna sa kusog pamuo.

Ang umento karon nga 17 pesos sa suhulan karon tuiga limos sa katawhan sa Rehimeng Arroyo ngadto sa mamumuo, sa laing pagkasulti " konswelo de bobo" aron sa pagpabugnaw sa lapad nga protesta sa katawhan nga panguluhan sa hut-ong mamumuo.

Nangalisbo na usab ang iyang mga bakak ug pagpanglingla sa nilabay nga ika-walong SONA, nisaad na usab og langit alang sa mga walay trabaho. Usa ka milyon KUNO nga trabaho matag tuig, wa iyara nalipaki kining presidentiha.

HOY madam nasayod ka kaha sa kamatuoran? liboan ka mga mamumuo ang nawad-ag trabaho tungod kaalkanse sa kompetisyon sa mga gagma'yng negosyante, ang imong balaod nga kontrakwalisasyon nagpatay sa mga pamilyadong mamumuo human sa unom ka bulan, sa kagamay sa sweldo gilayasan kana sa minilyon nimong mga anak sa singot aron mulangyaw sa laing nasud ug gatos ka liboan ka mga batan-on ang nisulod sa mga dili maayong panginabuhi aron aron mabuhi. ablihi ang imong imahinasyon, diba ngit-ngit pa sa alkitran ang kaugmaon sa imong mamamuo ug nasud.

sukmati ako!